Kıbrıslı bir heykeltaş olan ve yaşadığı kötü deneyimler nedeniyle kadınlardan nefret eden Pygmalion, ölünceye kadar evlenmemeye yemin etmiştir. Aynı zamanda da oyma ve sanat için çok ince bir kabiliyete sahiptir.  Ancak günün birinde yaptığı ve “uyuyan aşk” anlamına gelen ‘Galatea’ adını verdiği kadın heykeline aşık olur. Aşk Tanrıçası Venüs’ten heykeline can vermesini dileyen Pygmalion, heykelin canlandığını görür. Latin şair Ovidius tarafından anlatılan bu öykü, pek çok roman, tiyatro ve sinema eserine konu olmuştur.

George Bernard Shaw'un 1913 yılında yazdığı bir oyun olan Pygmalion’da ve söz konusu oyundan uyarlanan ‘My Fair Lady’ müzikalinde, bu mitin izlerini görmek mümkündür. Bu bağlamda tüm kadınların kusurlu olduğunu düşünerek, örnek ve kusursuz bir kadın heykeli yontan, sonra da ona aşık olan heykeltraş Pygmalion, Profesör Henry Higgins karakterinde yaşam bulmuştur. Gösteri dünyasının en çok ilgi çeken müzikallerinden biri olan ‘My Fair Lady’, beyazperdeye de uyarlanmış ve 1965 yılında en iyi film, en iyi yönetmen, en iyi görüntü, en iyi müzik, en iyi kostüm dizaynı, en iyi sanat yönetmeni, en iyi ses ve en iyi erkek oyuncu olmak üzere sekiz dalda Oscar Ödülü’ne sahip olmuştur. Yönetmenliğini George Cukor’un yaptığı, George Bernard Shaw ile Alan Jay Lerner tarafından se- naryolaştırılan 1964 yapımı filmde Henry Higgins’i Rex Harrison, çiçekçi kız Eliza Doolittle’ı ise Audrey Hepburn canlandırmıştır.

Filmin Pygmalion ismini taşıyan 1938 tarihli bir versiyonu daha bulunmaktadır. Anthony Asquith ve Leslie Howard’ın yönetmenliğini üstlendiği, filmin senaryosunu Bernard Shaw’ın yazmış ve Leslie Howard ile Wendy Hiller başrolleri paylaşmıştır. Bunun yanı sıra yönetmenliğini Garry Marshall’ın yaptığı, senaryosunu J.F. Lawton’un yazdığı, Julia Ro- berts ve Richard Gere’in rol aldıkları 1990 yapımı Pretty Woman -Özel Bir Kadın- filmi de, modern Pygmalion olarak değerlendirilebilmektedir.

Cemil Meriç, Pygmalion’u fanilerin en bahtiyarı olarak nitelemektedir. Yaptığı heykelin eti kemiği balçıktan mıydı, mermerden mi bilmenin imkanı yoktur; ancak damarlarında Pygmalion’un kanı dolaşmaktadır. Pygmalion’da sevgilisini, kaburga kemiğinden yaratmıştır.

İnsanların gerçekleşmesini arzu ettikleri veya gerçek olarak algıladıkları bir şeyin, er veya geç gerçekleşeceğini ifade eden bir mitos olan Pygmalion; sosyal psikoloji literatüründe Merton’un kendi kendini gerçekleştiren kehanet kavramına denk düşmektedir. Bu bağlamda Pygmalion etkisi -Pygmalion effect-, insanların kendileri ve dünya hakkındaki temsillerinin veya imajlarının önemini vurgulamak için kullanılmaktadır. Bu imaj ve temsiller gerçek olmasalar da, sonuçları bakımından gerçektirler.

Pygmalion Etkisi, yaptığı araştırmalarla kavramın gelişimine katkılarda bulunan Robert Rosenthal’den hareketle, ‘Rosenthal Etkisi’ olarak da bilinmektedir. Bu bağlamda Rosenthal tarafından yürütülen araştırmada bir grup öğretmene, sınıflarındaki bazı çocukların yüksek IQ’lu oldukları ve bu çocukların, derslerinde çok başarılı olacakları söylenmiştir. Araştırmanın ilerleyen safhalarında, bu çocukların ortalama IQ derecesine sahip olmalarına rağmen, başarılı oldukları görülmüştür. Bunun nedeniyse, öğretmenin bu çocuklara yüksek IQ’luymuşçasına davranmasıdır.

Pygmalion mitinin psikoloji literatürüne bir diğer yansıması, fetişizm olgusu ile bağlantılıdır. “Cansız kadın heykelleri ve kadın organları şeklindeki objelere cinsel istek duymak ve onlarla cinsel doyuma ulaşma hastalığını ifade eden ‘Pygmalionismus’ terimi, Pygmalion mitosundan kaynaklanmaktadır" .

Yaşamlarımıza uygulanan Pygmalion etkisi “daha yüksek beklentilerin performansta artışa neden olduğu bir olgudur”. Diğer bir deyişle; Bir kişiye verdiğimiz tüm beklenti ve umutların, bu beklentileri karşılaması için davranışını değiştireceği süreçtir. Psikolojide “Kendini Gerçekleştiren Kehanet” olarak da bilinir. Johann Wolfgang von Goethe’nin de ifade ettiği gibi; 

“Bir kişiye olduğu gibi davranırsanız, olduğu gibi kalır. Ama ona olması gerektiği ve olabileceği şeymiş gibi davranırsanız, olması gereken ve olabileceği şey olur. ” 

Kaynak: 1- https://medium.com/@maurobetancourt/the-pygmalion-effect-in-digital-marketing-cc305b14db64 

2- http://www.acarindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423869664.pdf