Müzik, insanları mutlu, huzurlu, yaratıcı, umutlu, heyecanlı, güçlü, inançlı, cesur kılan bir olgu…Zihni ve yaratıcılığı geliştirdiği, bitkileri olduğu gibi bedeni de iyileştirdiği biliniyor. Buna, “Mozart Etkisi” deniyor.
Bilinen en şifalı müziği Mozart’ın yarattığı ile ilgili bulgular ise şaşırtıyor:
Başuçlarında her gün 2 saat Mozart dinletilen bebeklerin daha zeki oldukları, ineklere daha fazla süt vermeleri için Mozart dinletildiği, Japonya’da bir bira fabrikasının bira mayası oluşurken Mozart çaldırdığı ve o biranın daha pahalı satıldığı şaşırtan gerçeklerden…
Dünya’nın çeşitli yerlerinde birçok doktor ve müzik terapisti Mozart etkisini; depresyon, kanser, kronik ağrılar, yüksek tansiyon, ruhsal ve zihinsel sorunlar gibi pek çok hastalığın tedavisinde kullanıyor.
Mozart’ın müziği, kısa, basit ve neşeli temaları ile, kolay algılanabilir, kolay takip edilebilir bir müzik. Bu tür müzik dinlemenin, anlama ve muhakeme için önemli olan sinirsel kanalları uyarabileceği varsayılıp, öğrencilerin müzik zevklerine bakılmaksızın sınavlarında Mozart dinletilmiş, sınav başarılarında artış gözlemlenmiş. uzmanlara göre 10 dakika Mozart müziği dinlemek, geçici de olsa IQ üzerinde olumlu etki yapıyor.
Don Campbell müziğin gücü üzerine şimdiye kadar yazılmış en kapsamlı kitabı yazdı: “Mozart Etkisi”. Müzik zevkiniz ne yönde olursa olsun Mozart etkisinden faydalanabilmeniz için gerekli bilgiyi çok açık bir dille ve örneklerle veriyor. Campbell ses, müzik ve diğer titreşimlerin anne karnından başlayarak yaşamın tüm dönemlerinde sağlık, eğitim ve davranış alanlarında önemli etkilere sahip olduğunu açıklıyor. Kolayca uygulanabilecek egzersizlerle beden ve zihin sağlığınızı artırmanın yollarını öğretiyor.
Gelelim böylesine muhteşem bir müzisyenle ilgili ortaya atılan iddialara:
İngiltere’de yayın yapan bir televizyon kanalı için çekilen belgeselde; klasik müziğin dahi bestecisi Wolfgang Amadeus Mozart’ın “Tourette sendromu” adı verilen ve saplantılı kişilik özellikleri, durup dururken küfür edip yüksek sesle konuşma, istem dışı yüz ve vücut hareketleri gibi belirtilerle seyreden bir tür hastalıktan muzdarip olabileceği iddia edildi. BBC’nin internet sitesindeki habere göre, kendisi de Tourette sendromuna sahip olan çağdaş besteci James McConnel, Mozart’ın el yazısında ve bestelediği eserlerde de bu hastalığa ilişkin ipuçlarını görebilmenin mümkün olduğunu söyledi. McConel, Mozart’ın zaman zaman kontrol edemediği bir şekilde yüksek sesle ve küfürlü konuşmasının, yüzündeki tiklerin bu hastalıktan kaynaklanıyor olabileceğine dikkat çekti.
TOURETTE SENDROMU:
İstem dışı hızlı, ani hareketler veya sesler içeren tiklerle kendini belli eden nörokimyasal bir rahatsızlık olan Tourette sendromu, 1885’te Georges Gilles de la Tourette tarafından tanımlandı. Hastalık, bedensel veya sesle ilgili tiklerle kendini gösteriyor. Tikler, genellikle nöbetler halinde meydana geliyor. Hastalar zıplama, diğer insanlara veya eşyalara dokunma, koklama, dönme hareketleri yapabiliyor. İşitilen bir sesi ve kelimeyi tekrarlama, küfürlü konuşma hastalığın diğer karakterize özellikleri. Tourette sendromuna sahip kişilerde obsesif- kompülsif bozukluk (saplantı- zorlantı bozukluğu) görülme oranı da yüksek. Şu ana kadar yapılan genetik araştırmalar hastalığın büyük oranda kalıtımsal olduğunu gösteriyor. Tourette sendromunun, karmaşa ve kontrol arasında hiç durmadan süren bir mücadele olduğunu belirten McConnell, “Mozart, yazdığı notaların önce yoğun bir karmaşa içinde seyretmesine izin verip sonra da herşeyi kontrol altına alıyordu” dedi. McCollins “Belgeselde ileri sürülen bu iddia doğru olabilir. Ancak bu, Mozart’ın bir dahi olduğu gerçeğini asla değiştirmez” dedi. Belgeselin yapımcısı Marion Milne’de “Bu belgeselin amacı, Mozart’ı ve bestelerini gözden düşürmek değil. Zaten Mozart gibi bir dahinin inanılmaz eserler yaratabilmesi için Tourette sendromuna ya da başka bir hastalığa ihtiyacı yoktu “diye konuştu.
Dünya tarihinin belki de gelmiş geçmiş en büyük müzik dehasının sadece 35 yıllık bir ömür yaşaması ve bu ömüre 626 ölümsüz eser bırakması, kendisi belki de müzik dünyasının en büyük kazançlarından biri olsa da, kısa ömrü de müzik dünyasının en büyük kaybıdır.
Ölümünden bu yana geçen iki asırlık zaman içinde, her kuşak onun eserlerinde bir başka anlam ve güzellik bulmuştur. Eserlerindeki derin anlam ruhlara işledikçe Mozart’ın insanlığa yardımı daha da önem kazanacaktır.
Kaynak: 1-Don Campbell, “Mozart Etkisi” kitabı. 2- “Mozart’s movements and behaviour: a case of Tourette’s syndrome?” (J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2007 Nov; 78(11): 1171–1175.)
Gülşah Meral Özgür
Psikiyatrist, Psikoterapist
