“Sleep and His Half Brother Death” yani “Uyku ve Yarı Kardeşi Ölüm” John William Waterhouse bu tabloyu 1874’te her iki genç kardeşi de tüberkülozdan öldükten sonra yapmıştır. Resmin kendisi Yunan mitolojisinde Hypnos (uyku) ve Yunan mitolojisinde kardeş olan Thanatos'un (ölüm) bir referansıdır. Resimdeki benzer pozlarına rağmen, ön plandaki karakter ışık altında aydınlıkken, kardeşi karanlıkta örtülüdür; yani aydınlıktaki Uykuyu, karanlıktaki Ölüm’ü temsil eder.
Tüm canlıların ihtiyacı olan ve beyin başta olma üzere tüm vücut organlarının işlevlerini belli bir süre yavaşlatarak kendilerini toparladıkları bir dönemi tanımlayan uyku da mitolojik kökene sahiptir. Nyks (gece)’ nin oğlu, Thanatos (ölüm)’ün kardeşi olan Hypnos, uyku tanrısıdır. Roma mitolojisinde ‘Somnus’ olarak adlandırılmakta ve güneşin hiçbir zaman parlamadığı karanlık bir mağarada yaşamaktadır. Unutkanlık Nehri Lethe’nin hemen yanında bulunan mağara çevresinde geceleri gevşeten, rahatlatan ve uyku veren kokular salgılayan bitkiler yetişmektedir.
Hypnos, dilediği kişiyi dilediği an uyutabilme gücüne sahiptir. Çoğu zaman kanatlı bir şekilde tasvir edilmekte, karaları ve denizleri aşarak canlıları uyutmaktadır. Mitololojide Hypnos’a bağlanabilen tek efsane, çoban Endymion çevresinde dönmektedir. Buna göre Hypnos, Latmos -günümüzdeki adıyla Beş Parmak Dağları-’nda yaşayan çoban Endymion’a aşık olmuş ve sevgilisini geceleri de görebilmek için ona gözleri açık uyuma yeteneğini vermiştir. Bir diğer rivayete göre ise, Endymion sevgilisi olan Ay Tanrıçası Selene’nin gözlerine sürekli olarak bakabilmek için gözleri açık uyumaktadır ve bu yetenek Endymion’a Hypnos tarafından bahşedilmiştir.
Uykunun kişileştirilmiş hali olan Hypnos, etkili bir psikoterapi tekniği olan hipnozun da mitolojik kökenini teşkil etmektedir. Şaman törenlerinde ve Kızıldereli büyülerinde ilk örneklerine rastlanan hipnoz, 1882 yılında Charcot tarafından bugünkü anlamına kavuşturulmuştur. En yalın ifadeyle bir kişinin hareketleri kontrol edilebilir bir şekilde derin uyku haline sokulması olarak tanımlanabilen hipnoz, bilinçaltına itilmiş sıkıntı ve sorunların giderilmesi amacıyla kullanılmaktadır.
Kaynak: 1- https://onomasticsoutsidethebox.wordpress.com/2017/04/10/hecate-and-hypnos/ 2- Psikomitolojik Terimler: Psikoloji Literatüründe Mitolojinin Kullanılması.
